Listopad 5, 2018

Czym jest edukacja globalna? – cz. 4

Hits: 7

Czym jest edukacja globalna? – część 4
 
Pewien czas temu rozmawiałam z osobą, która pytała mnie, czy zajmuję się edukacją globalną. Kiedy potwierdziłam, mój rozmówca zadał mi kolejne pytanie: “A zrównoważonym rozwojem też, czy tylko edukacją globalną?” Zaskoczona odpowiedziałam twierdząco równocześnie zastanawiając się, jakie myślenie leży u podstaw tego pytania. Czyżby edukacja globalna mogła być uprawiana bez nauczania o zrównoważonym rozwoju? Nawiązując do metafory worka obrazującej zakres tematyczny edukacji globalnej (więcej na ten temat można przeczytać w części 2), wydaje się, że osoba zadająca mi to pytanie traktowała tematykę zrównoważonego rozwoju, jako częściowo należącą do edukacji globalnej, ale równocześnie daleko wykraczającą poza jej granice. Czy tak faktycznie jest? Czy zrównoważony rozwój można traktować w ten sam sposób jak prawa człowieka, ekonomię, edukację wielokulturową itp., czy też nauczanie o zrównoważonym rozwoju jest immanentną częścią edukacji globalnej, będącą w centrum zainteresowania nauczających tej dziedziny?
 
Myślę, że uważnym czytelnikom poprzednich wpisów łatwo się domyślić, że opowiadam się za drugim z wymienionych stanowisk. Tak jak odpowiedzialna produkcja i konsumpcja, odpowiedzialna turystyka i wiele innych, podobnych tematów, tak i zrównoważony rozwój należy do zasadniczych zagadnień, którymi się zajmujemy w ramach edukacji globalnej. Pamiętacie nasze rozważania dotyczące przymiotników “odpowiedzialny” i “zrównoważony”? Oba z nich odwołują się do sposobu, w jaki każdy z nas powinien traktować dostępne zasoby oraz podejmować codzienne decyzje konsumenckie. Różnica między nimi polega na tym, że określenie “zrównoważony”, odwołując się wprost do pojęcia “zrównoważonego rozwoju”, dodatkowo pomaga zrozumieć cel naszych działań. Mamy w taki sposób korzystać z wody, powietrza, energii, żywności, pracy innych ludzi, aby nie odbywało się to kosztem obecnych i przyszłych pokoleń, w tym mieszkańców globalnego Południa.
 
Skąd zatem pomysł na sztuczne separowanie tematyki zrównoważonego rozwoju od edukacji globalnej? Trudno odpowiedzieć na to pytanie. Problem jest tak stary, jak sama nazwa “edukacja globalna”, która została przyjęta w rezultacie międzysektorowego porozumienia, którego celem było ujednolicenie pojęć: “edukacja rozwojowa”, “edukacja na rzecz zrównoważonego rozwoju”, “edukacja na rzecz globalnego obywatelstwa” itp. oraz przyjęcie uniwersalnej definicji, którą zacytowałam w części 1. Wątpliwość zgłoszona przez mojego rozmówcę skłania mnie jednak do głębszej refleksji nad wciąż aktualną potrzebą udzielania odpowiedzi na pytanie postawione w tytule naszych rozważań. Kiedy przymierzałam się do pisania tych tekstów początkowo zakładałam, że każdy będzie miał inny nagłówek, m.in. po to, aby pomóc w identyfikowaniu treści, do których potencjalny czytelnik chciałby powrócić. Im dłużej jednak nad tym myślałam, tym bardziej zaczełam widzieć sens w ponawianiu pytania: “Czym jest edukacja globalna?” przypominając równocześnie sobie i Wam jak istotne jest ciągłe zadawanie sobie tego pytania i udzielanie na nie odpowiedzi w codziennej pracy dydaktycznej. Oczywiście nie chodzi o to, że mamy przekazywać naszym uczniom wiedzę na temat tego, czym edukacja globalna jest, a czym nie jest. Tak jak istotą nauczania matematyki, geografii, historii nie jest dyskusja nad tym, czym jest matematyka, geografia, czy historia. Refleksja nad tytułowym pytaniem  ma sens wyłącznie w gronie nauczających, a nie nauczanych. O jej konieczności decydują:  stosunkowo krótki okres istnienia edukacji globalnej, wspomniana wcześniej interdyscyplinarność tej dziedziny oraz jej ciągły rozwój obejmujący nowe problemy współczesnego świata. Gdybym zaś miała wskazać cel, który przyświeca tej dyskusji, to ograniczyłabym się do wskazania jednego, ale w moim przekonaniu najważniejszego – konieczność dyskutowania o tym, czym jest edukacja globalna wynika z dbałości o jakość nauczania. Jeżeli chcemy być specjalistami w tej dziedzinie, to powinniśmy umieć w miarę precyzyjnie określić przedmiot naszej specjalizacji. W związku z tym zachęcam każdego z Was do samodzielnej odpowiedzi na pytanie: “Czym jest edukacja globalna?” i powrót do ćwiczenia, o którym wspomniałam na wstępie części 2: gdybym miał/-a stworzyć wyczerpujacy spis treści podrecznika pt. “Edukacja globalna”, to wyglądałaby on następująco…
 
Karolina Kudyba