Listopad 5, 2018

Czym jest edukacja globalna? – cz. 3

Hits: 9

Czym jest edukacja globalna? – część 3
 
Mam nadzieję, że lektura dwóch pierwszych wpisów pomogła Wam zrozumieć jakie kryteria pełnią decydującą rolę przy ocenie, czy mamy do czynienia z tematem lub materiałem z zakresu edukacji globalnej. Zastanówmy się zatem, jak zajmować się tą dziedziną na przykładzie zagadnień, które tylko w pewnym stopniu przynależą do edukacji globalnej i może dlatego sprawiają najwięcej trudności. 
 
Zacznijmy od edukacji wielokulturowej. Nie wiem na ile zaawansowana jest Wasza przygoda z edukacją globalną, ale jeżeli macie już trochę doświadczenia w tej dziedzinie, to z pewnością natknęliście się na różne propozycje scenariuszy zajęć, materiałów dydaktycznych i szkoleń. Ta bogata oferta wymaga jednak rozsądnej oceny i umiejętności odróżniania tego, co należy do zakresu tematycznego edukacji globalnej od treści z nią niezwiązanych. Zdarza się, że nawet zaawansowani praktycy miewają wątpliwości typu: „Czy lekcja dotycząca mniejszości narodowych i etnicznych w Polsce (a więc, niezaprzeczalnie, wielokulturowości) jest lekcją z zakresu edukacji globalnej? A jeżeli nie, to dlaczego?”. Uważni czytelnicy poprzednich wpisów już wiedzą, że bez nawiązania do podziału świata na globalną Północ i globalne Południe, bez omówienia tematu przez pryzmat globalnych współzależności oraz bez refleksji etycznej nie można mówić o edukacji globalnej. Pierwsze i ostatnie kryterium wydają się łatwe do spełnienia, ale jak mówić o globalnych współzależnościach wykorzystując elementy edukacji wielokulturowej? Otóż kluczowe zagadnienia z zakresu edukacji globalnej mające walor wielokulturowy, to np.: związki kultury z tradycyjnymi metodami uprawy i gospodarowania ziemią, związki kultury z gospodarowaniem zasobami leśnymi, zasobami mórz i oceanów oraz z zachowaniem różnorodności biologicznej, a także poszanowaniem różnorodności wierzeń i języków, problematyka migracji wewnętrznych i zewnętrznych w krajach globalnego Południa (jej przyczyny i skutki). To zaledwie niewielka próbka zagadnień obrazująca w jaki sposób można angażować edukację wielokulturową do nauczania edukacji globalnej.
 
Kolejny trudny orzech do zgryzienia stanowi tematyka praw człowieka. Można ją łączyć z zagadnieniem praw dziecka, ale i traktować te tematy oddzielnie. Najistotniejsze wydaje się zrozumienie mechanizmu działania praw człowieka odnoszącego się do relacji między każdym z nas a państwem. W dużym uproszczeniu oznacza to, że w państwie funkcjonującym w oparciu o system ochrony praw człowieka przysługują nam pewne prawa i wolności, które są realizowane w sytuacji wypełniania przez to państwo określonych obowiązków. Bez zrozumienia tego mechanizmu nie sposób mówić o generacjach prawa człowieka, w tym o trzeciej, do której należą prawo do czystego środowiska naturalnego, prawo do życia w pokoju, czy prawo do rozwoju, czyli prawa będące przedmiotem szczególnego zainteresowania w edukacji globalnej. Omawiając trzecią generację praw człowieka warto podkreślić, że ich zapewnienie zależy nie tylko od tego, czy państwo wypełnia swoje obowiązki, ale też czy my sami czujemy się odpowiedzialni za środowisko i warunki życia przyszłych pokoleń. Realizacja praw człowieka trzeciej generacji wymaga zatem wychowania do odpowiedzialności i solidarności – wartości, które leżą u podstaw edukacji globalnej.
 
Na koniec warto jeszcze wspomnieć o tematyce błędnie określanej jako ekologiczna, a związanej raczej z ochroną środowiska i gospodarowaniem odpadami. Nie ulega wątpliwości, że wchodzi ona w zakres edukacji globalnej, jednak sposób w jaki jest przekazywana wiedza z tego zakresu często wzbudza wątpliwości, czy nadal mamy do czynienia z edukacją globalną. Tymczasem tak, jak w przypadku wszystkich tematów należących do edukacji globalnej, decydujące jest spełnienie trzech podstawowych kryteriów, ze szczególnym naciskiem na globalne współzależności. Nie wystarczy zatem pokazanie problemu zanieczyszczenia środowiska z perspektywy lokalnej. Aby uznać dany scenariusz, czy projekt za należący do edukacji globalnej musi on w etyczny sposób przekazywać wiedzę o życiu mieszkańców Południa i to możliwie szeroko, chociażby poprzez nawiązanie do tematyki związanej ze światową produkcją i konsumpcją, rozwojem przemysłowym, gospodarowaniem zasobami leśnymi, różnorodnością biologiczną, czy źródłami energii. Możliwości wyboru jest wiele. 
 
Karolina Kudyba